Inhoud opgave

• Wat is opensource software?
• Wat zijn de licenties
• Geld besparen met opensource software
• Catalogus
• Uit het nieuws

Wat is opensource software?

Opensource software (soms ook openbron software genoemd) is computerprogrammatuur die vrije toegang geeft tot de bronmaterialen (de source) van het product. Sommige mensen zien het als een filosofie, anderen beschouwen het als een pragmatische methode om de kwaliteit van software te verbeteren. Het Open Source Initiative werd in 1998 door Eric Raymond en Bruce Perens opgericht om de voordelen van open source te promoten in de commerciële markt, ze gebruikte hierbij de Free Software Guidelines van Debian om de Open Source Definition te creëren. De term kreeg nog meer bekendheid op de "Freeware summit", een samenkomst die georganiseerd was door Tim O'Reilly in april 1998. Op deze samenkomst werden de problemen met de term free software besproken met deelnemers aan de op dat moment lopende vrije- en opensourceprojecten.

Het concept van Open Source en het gratis delen van technologische informatie bestond al lang voordat er computers bestonden. In de vroege beginjaren van de ontwikkeling van de auto was er een groep monopolisten die in het bezit was van de rechten van een benzine motor waarvan het patent origineel bij George B. Selden lag. Door gebruik van dit patent hadden zij de mogelijkheid om de industrie te monopoliseren en de autofabrieken te dwingen om zich aan hun eisen te houden. In 1911 won alleenstaande autofabrikant Henry Ford een rechtzaak tegen het Selden patent en het resultaat hiervan was dat het patent zo goed als waardeloos werd. Er werd een nieuwe associatie opgericht die een wederkerige licentie overeenkomst instelde tussen al de auto fabrikanten in de USA, zelfs als iedere fabrikant zijn eigen technologie ontwikkelde en deze patenteerde, werden al deze patenten open gesteld voor de andere fabrikanten zonder rechtszaken of het uitwisselen van geld.

De opensource ontwikkelmethode die Eric Raymond beschreef gaat er van uit dat de broncode van software beschikbaar gesteld wordt waarmee iedereen de code kan aanpassen en verbeteren. Het resultaat zal ook altijd weer openbaar gemaakt moeten worden. Bij de meeste commerciële software is de broncode bedrijfsgeheim, de gebruiker 'koopt' of 'huurt' een programma en gebruikt dat. Wanneer de software aangepast moet worden moet men terug naar de leverancier van de originele software aan te passen. Wanneer de aanpassing voor een enkele klant gebeurd noemt men dit vaak maatwerk. Door de keuze voor een "closed source" programma zit u vaak vast een één leverancier en het zogenaamde maatwerk kan zeer duur uitpakken. Ook kan de leverancier stoppen met de productie van de software, of failliet gaan waardoor met verdere ontwikkelingen kan vergeten.

Bij opensource kan men de software soms gratis verkrijgen maar soms ook als opensource pakket kopen. Het belangrijkste is dat men de beschikking heeft over de broncode, hiermee is het aan de koper of gebruiker van software en niet meer aan de verkoper of leverancier om aan te geven of en hoe de software aangepast moet worden. De licentie verleent iedereen toestemming om de broncode aan te passen of uit te breiden, bijvoorbeeld om fouten te repareren, om een betere versie te maken of om geheel nieuwe functionaliteit toe te voegen. Ook mag de software, al dan niet in gewijzigde vorm, vrijelijk gekopieerd en verspreid worden. Men is op deze manier niet langer afhankelijk van een leverancier, maar kan zelf indien gewenst wijzigingen (laten) doorvoeren. Wanneer de leverancier de ondersteuning stopzet, kan de gebruiker zelf de ontwikkeling of het onderhoud overnemen. En dat de licentiekosten nul zijn, is ook natuurlijk ook mooi meegenomen.

Wat zijn de licenties

Open source software is auteursrechtelijk beschermd en hoewel er geen geld gevraagd wordt voor het gebruik of de verspreiding, stellen de licenties vaak wel bepaalde voorwaarden. Zo is een gebruiker bij de meeste licenties verplicht om de naam van de auteur te vermelden. Andere licenties eisen dat de broncode van het werk altijd meegeleverd moet worden, of op zijn minst ter beschikking moet worden gesteld en vrijwel altijd is de gebruiker verplicht om wijzigingen die hij maakt duidelijk te markeren en ook weer te publiceren.

De meest bekende open source licenties zijn:

• BSD license;
• GNU General Public License (GPL);
• GNU Library of Lesser General Public License (LGPL);
• Mozilla Public License (MPL).

De BSD licentie is een zeer eenvoudige en brede licentie, elk gebruik van de software is toegestaan. Verspreiding mag zowel in de vorm van broncode als in de vorm van objectcode. Ook mag de software worden aangepast en in andere programma's worden verwerkt en aldus worden verspreid. De enige eisen zijn de copyright notice en de uitsluiting van aansprakelijkheid. Ook is het niet toegestaan de naam van de auteur(s) te gebruiken om een afgeleid werk te promoten.

De GNU General Public License (GPL) is de meest bekende open source licentie, het gebruiken, kopieren en verspreiden van software onder de GPL is altijd toegestaan. Ook het aanpassen van deze software, of zelfs het ontwikkelen van een eigen software-pakket dat gebruik maakt van bijvoorbeeld een bibliotheek onder de GPL is geen probleem. De GPL bevat een zogeheten ketenbepaling die de distributeur van een werk dat gebaseerd is op een werk onder de GPL verplicht dit werk ook onder de GPL te verspreiden, zonder verdere restricties voor de ontvanger. Ook moet de broncode van het gehele pakket vrijelijk beschikbaar gesteld worden. Het is overigens niet verplicht om aangepaste of uitgebreide versies van een pakket onder de GPL op de markt te brengen, wie intern binnen het bedrijf een wijziging aan een pakket onder de GPL doorvoert, mag deze wijziging geheimhouden.

De Library General Public License (LGPL) is een variant op de GPL, met name bedoeld voor bibliotheken (libraries of DLL's), programma's met functionaliteit die andere programma's kunnen gebruiken. De LGPL staat het 'linken' van de bibliotheek met een programma toe zonder eisen op te leggen aan dat programma. Wijzigingen aan de bibliotheek zelf mogen, net zoals wijzigingen aan een werk onder de GPL, alleen worden verspreid inclusief broncode en onder de voorwaarden van de LGPL.

De Mozilla Public License (MPL) geeft de gebruiker op grond van het auteursrecht en eventuele octrooien iedereen een wereldwijde, royalty-vrije licentie om het werk te gebruiken en te verspreiden. Iedereen die een wijziging of andere bijdrage aan het werk verspreidt, moet dan dezelfde licentie verlenen voor zijn bijdrage en voor de combinatie van het werk met zijn bijdrage. Het is alleen toegestaan om het (al dan niet gewijzigde) werk te verspreiden als de broncode tevens beschikbaar wordt gesteld. Dit kan gebeuren door de broncode samen met de objectcode te verspreiden, maar ook door de broncode bijvoorbeeld op een website te plaatsen. Integratie met een eigen applicatie is toegestaan, mits men het deel onder de MPL maar inclusief broncode levert.

Geld besparen met opensource software

Uit een onderzoek van het Zwitserse adviesbureau blijkt dat vooral grote bedrijven veel geld besparen als zij overgaan op opensource software. Bedrijven met een softwarebudget van een miljoen euro kunnen volgens de onderzoekers tot wel 20 procent besparen als zij bijvoorbeeld overstappen op OpenOffice, een open-source alternatief voor Microsofts kantoorsoftware. Organisaties die het Windows-besturingssysteem voor servers de deur wijzen en kiezen voor Linux, besparen al snel 30 procent, het ontbreken van dure licenties levert volgens het adviesbureau de grootste besparing op, de kosten van onderhoud en beheer zijn even hoog als bij de commerciële producten. Een bedrijf met tweeduizend werkplekken kan zo binnen drie jaar een half miljoen euro besparen op de kantoorsoftware, serversoftware en databasesoftware.

Het gebruik van open source software biedt ook diverse voordelen, zoals de mogelijkheid om kosten en ontwikkeltijd terug te brengen en afhankelijkheid van een bepaalde leverancier te verminderen. Het is dan ook te verwachten dat steeds meer bedrijven en instellingen gebruik zullen gaan maken van open source software.

Aan het gebruik van open source software is ook wel een aantal risico's verbonden, het is dus wel zaak de licentievoorwaarden goed te bestuderen. Zo is het bijvoorbeeld verstandig altijd te controleren of de eigen applicatie duidelijk gescheiden is van software onder de GPL. En natuurlijk moet worden nagegaan of aan alle licentievoorwaarden van de gebruikte open source software wordt voldaan. Wanneer een bedrijf eerst kijkt of er voor een vraag naar software een open source of freeware alternatief is voor men gaat kijken naar een betaald product kan met zeer veel geld besparen.

Catalogus

Hier kunt u een online catalogus van opensource software vinden ingedeeld naar toepassinggebied met een korte beschrijving en een link naar de plaats waar u nog meer informatie kunt vinden en de software kunt downloaden.

Uit het nieuws.

10 juni 2010

Eurocommissaris Neelie Kroes waarschuwt de Europese lidstaten voor gesloten software, zoals die van Microsoft. Dit omdat het tot een dure vendor lock-in kan leiden, open source heeft de voorkeur. Volgens Kroes kunnen overheden van lidstaten zichzelf onbedoeld tientallen jaren opsluiten in een rigide softwarestramien, als gekozen wordt voor Microsoft als standaard voor ict-systemen. Daarom wil Kroes gedetailleerde richtlijnen maken voor Europese regeringen om hen aan te sporen andere software te gebruiken. Ze wil vooral de aandacht vestigen op open source programma's, door die richtlijnen wil Kroes voorkomen dat gekozen wordt voor gesloten software, waardoor er een vendor lock-in kan ontstaan. Een vendor lock-in op softwaregebied kan er voor zorgen dat de afnemer gedwongen blijft bepaalde software te kopen omdat dit het enige is dat aansluit op de gekozen standaard. De keus voor een gesloten systeem kan veel invloed hebben op de rest van de industrie.

Verspilling van gemeenschapsgeld

Als voorbeeld haalt Kroes belastingdiensten aan die alleen maar met een bepaalde browser kunnen werken voor online belastingaangifte. "Veel autoriteiten kwamen er te laat achter dat ze onbedoeld voor tientallen jaren vastgeketend zitten aan proprietary software. Na een bepaald punt kan die keuze zo diepgeworteld in een organisatie zitten, dat alternatieven het risico lopen systematisch te worden genegeerd", zei Kroes tegen AP. Volgens haar is gesloten software een "verspilling van gemeenschapsgeld". De meeste overheden zouden dit ook niet meer kunnen betalen. Kroes zei dit donderdag tijdens Open Forum Europe, een congres voor bedrijven die open source software promoten. De keuze voor open source is de voor de hand liggende optie, zegt Kroes. Overheden die toch kiezen voor proprietary (gesloten) software moeten een erg goede reden hebben om bereid te zijn in te stemmen met de bijbehorende restricties en het betalen van royalty's, aldus Kroes.

Amerikaanse lobbygroep zegt "open source bedreigt kapitalisme"

Feb 2010

Overheden die het gebruik van open source software nastreven of aanbevelen, lopen het risico om op een Amerikaanse zwarte lijst te komen staan. De Amerikaanse lobbygroep International Intellectual Property Alliance (IIPA) heeft de Amerikaanse handelsautoriteit verzocht landen als Indonesië, Brazilië en India op een zwarte lijst te plaatsen omdat de overheden gebruikmaken van open source software. Op deze zwarte lijst staan landen die volgens de IIPA verkeerd omgaan met intellectuele eigendomsrechten. Een dreigende vermelding op de lijst moet landen dwingen hun gedrag aan te passen, anders dreigen er sancties op handelsgebied. Volgens de IIPA, dat onder meer de muziek- en software-industrie vertegenwoordigt, komen overheden die het gebruik van open source software aansporen in aanmerking voor de lijst. Alleen het aanraden van gebruik van open source software maakt de landen al verdacht. Door open source aan te bevelen verzwakt men de software-industrie en zo stelt men dat het aanbevelen van open source de vrije marktwerking en dus het kapitalisme in gevaar brengt. De IIPA gaat echter nog verder en stelt ook dat deze praktijken markten afsluit, innovatie remt en economische vooruitgang tegenwerkt.

http://webwereld.nl

Gemeenten kunnen miljoenen besparen met opensource software

bron: de Telegraaf 2006

Nederlandse gemeenten kunnen in totaal ruim dertig miljoen euro besparen op software. Voor de Gemeentelijke Basisadministratie Persoonsgegevens zou men dan moeten overstappen op zogeheten open-source software: computerprogramma's waarvoor geen licentiekosten in rekening worden gebracht. Het bedrag van dertig miljoen is de uitkomst van een onderzoek dat is uitgevoerd door het agentschap Basis Persoonsregistratie en Reisdocumenten (BPR) naar het gebruik van open-source software. Hierbij ging men uit van een gebruikstermijn van vier jaar. "Omdat een dergelijk systeem vaak zo'n 15 tot 20 jaar wordt gebruikt, zal de besparing op termijn mogelijk nog veel groter zijn", zegt Jan Willem Broekema, voorzitter van de organisatie Open Source als Onderdeel van de Software Strategie (Ososs). Het Ososs-project stimuleert overheidsorganisaties om open standaarden toe te passen in hun it-systemen en informeert hen over de mogelijkheden van open-source software. "Vaak gebruiken gemeenten de traditionele software, uit een soort ingesleten gewoonte, maar er zijn vaak hele goede en vaak voordeliger alternatieven voorhanden", zegt Broekema. Natuurlijk weegt het financiële aspect zwaar, maar dat is volgens de Ososs-voorzitter niet het belangrijkste. "Zaken als transparantie, veiligheid, innovatie of het toegang hebben en houden tot informatie zijn voor de overheid mogelijk nog belangrijker dan het geld." Inmiddels heeft een aantal gemeenten de aarzeling ten opzichte van open-source software laten varen en maakt men in Assen, Barneveld en Epe met succes gebruik van deze veelal gratis beschikbare programma's. Hierbij dient overigens wel te worden opgemerkt dat de kosten voor beheer ook bij open-source flink kunnen oplopen. Voor veel bedrijfskritische systemen wordt al jaren open-source software gebruikt. Een voorbeeld is de AEX in Amsterdam, die sinds 2000 al op deze software draait. Ongeveer 64 procent van de internetsites draait op de open-source webserversoftware Apache.